گشت ، در بخارا نبوده است . از گفته‌هاى چان - چون پيداست ، محلى كه چنگيز خان در بهار سال 1223 ميلادى / 620 هجرى در آنجا چشم به راه پسران خويش بوده ، بر كرانهء رود بزرگى قرار داشته و فاصلهء آن با سيرام سه مرحله بوده و يحتمل در ساحل چيرچيك واقع بوده است . چنگيز خان در آنجا ، نزديك « كوههاى شرقى » ، هنگام شكار از اسب سقوط كرد و نزديك بود كه گرازى هلاكش كند . چان - چون از اين فرصت استفاده كرده ، خان را قانع ساخت كه به سبب پيرى از شكار صرف نظر كند . چنگيز خان رضا داد ، ولى گفت كه قادر نيست بىدرنگ عادت ديرين را ترك گويد . روز 11 آوريل چان - چون بطور قطع با چنگيز خان وداع گفت و منتظر ورود شاهزادگان نشد . جوينى دربارهء مسير و حركت چنگيز خان از قلان باشى به مغولستان « 1 » ، فقط مىگويد كه چنگيز در پائيز حركت كرد و در فصل بهار به « اردوى خويش نزول كرد » رشيد الدين « 2 » و تاريخ چينى « 3 » و « يوآن - جائو بى - شى » « 4 » در اين متفقند كه چنگيز خان فقط در سال 1225 ميلادى / 622 هجرى به مغولستان بازگشت . منتهى طبق تاريخ چينى و تأليف رشيد الدين اين بازگشت در بهار

--> ( 1 ) - چاپ قزوينى ، I ، 111 ؛ 147 . Schefer , « Chrestomatie Persane » , t . II , P . ( 2 ) - چاپ برزين ، بخش . XV ( متن ، 143 - 142 ، 175 ) ؛ ترجمه ، 94 ، 118 ؛ در مورد دوم مترجم ( در سطر ششم ) اشتباها كلمهء « در تابستان » را ملحق كرده در متن ( ص 175 ) اين كلمه وجود ندارد . ( 3 ) - « يوآن - شى » ، ترجمهء بيچورين ، 127 . ( 4 ) - « افسانهء نهان » ، ترجمهء كافاروف ، 149 ( چاپ كوزين ، 189 ) .